Eigen bedrijf starten met een uitkering: zo word je ZZP’er via UWV

Een eigen bedrijf starten met een uitkering roept vragen op, zoals mag dit wel? Wat zijn de gevolgen voor mijn uitkering? Welke risico’s loop ik?

Voor alle uitkeringstypen, zoals WW-, WIA-, WAO-, IVA-, Wajong- en Ziektewet-uitkeringen, is het mogelijk om als zelfstandige (ZZP’er of eenmanszaak) te starten. Het UWV heeft voor elke uitkeringssituatie specifieke regelingen. 

In dit artikel lees je welke uitkeringen in aanmerking komen, wat er verandert aan je uitkering als je start, hoe je toestemming aanvraagt bij het UWV, welke risico’s er zijn en hoe het UWV jouw kan ondersteunen met begeleiding via een re-integratietraject.

Mag je een eigen bedrijf starten met een uitkering?

Ja, je mag een eigen bedrijf starten met een uitkering. Je hebt vooraf geen akkoord nodig van het UWV, maar je moet het UWV wel betrekken in je beslissing en ze binnen drie dagen na KVK-inschrijving op de hoogte brengen

Ondernemen heeft gevolgen voor je uitkering, en die gevolgen verschillen per uitkeringstype. Het is verstandig om je plannen vooraf te bespreken met UWV. Zo weet je waar je aan toe bent en wat de regelgeving is voordat je met bedrijfsactiviteiten start. 

Welke uitkeringen komen in aanmerking?

Met een WW-, WIA-, WAO-, IVA-, Wajong- of ziektewetuitkering mag je een eigen bedrijf starten. Per uitkering zetten we op een rij waar je rekening mee moet houden. 

Eigen bedrijf starten met een WW-uitkering 

Vanuit een WW-uitkering start je een eigen bedrijf op 3 manieren: met startperiode, zonder startperiode met behoud van WW, of zonder startperiode en zonder WW. Bij de WW gelden strengere eisen dan bij andere uitkeringen, omdat WW-gerechtigden een sollicitatieplicht hebben. Zonder overleg met het UWV mag je je niet inschrijven bij de KVK. 

Vóór je een keuze maakt, biedt UWV de onderzoeksperiode; maximaal 6 weken om te onderzoeken of ondernemen iets voor je is. Je houdt je volledige WW-uitkering en hoeft niet te solliciteren. Je mag in deze periode je plannen uitwerken (haalbaarheid, financiering, ondernemingsplan), maar nog niet daadwerkelijk starten met bedrijfsactiviteiten.

Heb je besloten te starten? Dan kies je uit de volgende 3 opties:

• Met startperiode: Je ontvangt 29% minder WW gedurende 6 maanden (of korter als je WW eerder eindigt). Je hoeft niet te solliciteren. Het maakt niet uit hoeveel je werkt of verdient; inkomsten als zelfstandige worden niet verrekend. Je hebt vooraf toestemming nodig van het UWV en een ondernemingsplan. Je mag geen opdrachten uitvoeren voor je laatste werkgever tijdens de startperiode.
• Zonder startperiode, met behoud van WW: Je hebt geen toestemming nodig van UWV, maar je behoudt wel de sollicitatieplicht. Je geeft de gewerkte uren door via de Inkomstenopgave en die worden elke maand verrekend met je uitkering. Let wel op dat je hierbij verplicht bent om ook de niet-declarabele uren door te geven.
• Zonder startperiode, zonder behoud van WW: UWV berekent een fictief inkomen. Is dat hoger dan 87,5% van je WW-maandloon, dan stopt je uitkering per de 1e dag van de maand dat je begon. De uitkering kan teruggevorderd worden.

Let op: voor de startperiode volg je verplicht de online training ‘Zelfstandig ondernemen met een WW-uitkering’ van het UWV. Na de startperiode kies je of je volledig, gedeeltelijk of helemaal niet doorgaat als zelfstandige.

Eigen bedrijf starten met een WIA-uitkering 

Mensen met een WIA-uitkering (zowel WGA als IVA) mogen een eigen bedrijf starten. De route loopt anders dan bij WW. Het startpunt is altijd overleg met de arbeidsdeskundige of adviseur werk bij UWV, voordat je start.

Het UWV ondersteunt door middel van gesprekken en gespecialiseerde ondernemerscoaches, zoals de adviseurs van Solvid. Zij weten alles van het ondernemerschap en zijn op de hoogte van alle regels in een uitkeringssituatie. 

Bij ondernemen vanuit de WIA is het belangrijk om onderscheid te maken tussen drie categorieën, omdat de regels per categorie verschillen:

1. WIA 35-80% (WGA): je hebt een restverdiencapaciteit; een bedrag dat je geacht wordt zelf te verdienen. Je mag tot 100% van je restverdiencapaciteit bijverdienen zonder dat er iets gekort wordt op je uitkering. Juist voor deze groep kan ondernemen aantrekkelijk zijn: je hebt inkomen nodig en ondernemerschap biedt die mogelijkheid.
2. WIA 80-100%: ondernemen is mogelijk. 70% van je jaarlijkse winst wordt verrekend met je uitkering. Je gaat er dus 30% op vooruit. Langdurig een hoger inkomen kan in sommige gevallen gevolgen hebben voor je WIA-uitkering.
3. IVA (permanent arbeidsongeschikt): ondernemen met een IVA-uitkering mag, maar let op: als je meer dan 20% van je IVA-maandloon verdient, kan dit gevolgen hebben voor je IVA-status. Bespreek dit vooraf met je arbeidsdeskundige.

UWV biedt bij alle drie de categorieën de onderzoeksperiode aan: maximaal 6 weken om te verkennen of ondernemen haalbaar is, met behoud van uitkering.De gevolgen voor je WIA-uitkering hangen af van je arbeidsongeschiktheidspercentage (35–80% of 80–100%) en de inkomsten uit je bedrijf. Ben je 80–100% afgekeurd (IVA)? Dan mag je ondernemen, maar dit kan direct invloed hebben op de herbeoordeling van je uitkering. Zie dit als een aandachtspunt, niet als drempel — bespreek het vooraf met je arbeidsdeskundige.

Eigen bedrijf starten met een Wajong-uitkering 

Wajong-gerechtigden mogen werken en ondernemen. Het UWV ondersteunt dit zelfs actief. Je Wajong-uitkering stopt niet als je gaat ondernemen. Ga je meer verdienen, zet dan je uitkering omlaag. Zo voorkom je dat je moet terugbetalen, maar heb je wel altijd genoeg inkomen. Val je terug in inkomen of stop je met ondernemen, dan laat je de uitkering weer aanvullen. Dit maakt de Wajong een relatief veilige basis om vanuit te ondernemen.

De Wajong bestaat al sinds 1998, maar per 1 januari 2021 is de (nieuwe) Wajong 2021 ingegaan. Dit houdt in dat voor alle Wajong-gerechtigden dezelfde verrekenregels gelden: 70% van je winst wordt verrekend met je uitkering. Dus je gaat er 30% op vooruit. Dit maakt werken en ondernemen financieel aantrekkelijker. 

Winst is omzet minus kosten en investeringen, vóór belastingen. Houd er ook rekening mee dat als je langer dan vijf jaar werkt, je Wajong-rechten kunnen vervallen. Vraag daarom altijd de actuele informatie op bij je UWV werkcoach of een adviseur van Solvid Ondernemen.

Het is belangrijk wanneer je zelfstandig onderneemt vanuit Wajong dat je de inlichtingenplicht naleeft en je inkomsten zo snel mogelijk opgeeft bij UWV. Zo voorkom je dat je een te veel ontvangen uitkering terug moet betalen. 

Eigen bedrijf starten tijdens de ziektewet

Ondernemen tijdens de ziektewet is mogelijk, maar altijd in overleg met het UWV. Bij ondernemen vanuit de ziektewet staat re-integratie en herstel centraal. Daarin gelden de volgende vereisten:

• Bedrijfsactiviteiten mogen de re-integratie niet in de weg staan.
• UWV beoordeelt of ondernemen passend is bij jouw situatie en belastbaarheid.

Er is geen standaard startperiode zoals bij WW. De mogelijkheden zijn maatwerk en afhankelijk van het oordeel van de bedrijfsarts en UWV. Heb je ondernemersambities en zit je in de ziektewet? Bespreek dit vroeg met je UWV-contactpersoon. Hoe eerder je dit doet, hoe meer opties je hebt. Ook kan het UWV je vroeg in het proces professionele ondersteuning bieden. bijvoorbeeld door je te koppelen aan onze adviseurs die alles weten van het ondernemerschap en re-integratie. 

Wat verandert er aan je uitkering als je start als ZZP’er?

De gevolgen voor je uitkering hangen af van welke uitkering je hebt en hoe je start. In de meeste gevallen worden je inkomsten als zelfstandige verrekend met je uitkering en dat gebeurt op basis van winst, niet omzet. Winst is: omzet minus kosten en investeringen, vóór belastingen. Denk bij kosten aan inkoop, verzekeringskosten en reiskosten. 

Per uitkering verschilt de verrekening:

• WW: tijdens de startperiode worden inkomsten niet verrekend; zonder startperiode worden gewerkte uren maandelijks verrekend via de Inkomstenopgave
• WIA 35-80%: je mag verdienen tot je restverdiencapaciteit zonder korting op je uitkering
• WIA 80-100% en IVA: 70% van je jaarlijkse winst wordt verrekend; je gaat er 30% op vooruit
• Wajong: 70% van je winst wordt verrekend; je gaat er 30% op vooruit
• Ziektewet: 70% van je winst wordt verrekend; je gaat er 30% op vooruit

De inlichtingenplicht geldt altijd: je bent verplicht je inkomsten door te geven aan UWV. Geef winst zo snel mogelijk door via het wijzigingsformulier op UWV.nl. UWV kijkt daarbij naar boekjaar (januari tot en met december). Houd je boekhouding dus goed bij en meld het zodra je ziet dat je winst maakt. UWV neemt dan contact met je op over de verrekening. Je uitkering is een voorschot; achteraf wordt beoordeeld of je daar recht op had. 

Hoe vraag je toestemming aan bij UWV?

Toestemming vraag je aan bij UWV vóórdat je start — niet erna. De exacte route verschilt per uitkeringstype, maar de basisstappen gelden voor iedereen:

1. Neem contact op met je adviseur Werk of arbeidsdeskundige bij UWV en geef aan dat je wil ondernemen.
2. Werk een ondernemingsplan uit. Het is niet verplicht, maar het helpt jou én het UWV om te beoordelen of ondernemen haalbaar en passend is bij jouw situatie. 
3. Vraag toestemming aan via Mijn UWV of via je contactpersoon. Doe dit vóórdat je ook maar één bedrijfsactiviteit start.
4. Schrijf je in bij de Kamer van Koophandel (KVK). Inschrijven bij de KVK heeft geen aparte toestemming nodig, maar doe het niet eerder dan nodig. Geef je inschrijving altijd door aan het UWV binnen drie dagen. 
5. Geef na de start je inkomsten (winst voor belastingen) door via de Inkomstenopgave. Dit is een doorlopende verplichting zolang je een uitkering ontvangt. Houd je boekhouding goed bij en als je ziet dat je winst maakt, geef dit door via het wijzigingsformulier. Het UWV neemt dan contact met je op over de verrekening.

Start je zonder toestemming met bedrijfsactiviteiten? Dan riskeer je dat je uitkering teruggevorderd wordt.

Wat zijn de risico’s van ondernemen met een uitkering?

De risico’s van ondernemen met een uitkering zijn onder andere terugvordering of verlies van uitkering als je inkomsten niet (op tijd) opgeeft. Ondernemen biedt kansen, maar wie de regels niet kent loopt risico’s. Wie zich goed voorbereidt, voorkomt de meeste valkuilen:

• Terugvordering: geef je inkomsten niet (op tijd) op, dan vordert UWV de te veel betaalde uitkering en het door UWV betaalde belasting hierover terug.
• Verlies van uitkering: langdurig hoger inkomen kan verlies van uitkering tot gevolg hebben in sommige gevallen. 
• Schijnzelfstandigheid: bij schijnzelfstandigheid werk je feitelijk als werknemer maar op papier als ZZP’er. In dit geval kan de Belastingdienst ingrijpen. Dit kan tot gevolg hebben dat je inkomen als loon wordt aangemerkt, waardoor UWV je recht tot (een deel van) je uitkering opnieuw bekijkt. 
• Sancties bij overtreding: schend je de inlichtingenplicht of re-integratieverplichting, dan legt UWV een maatregel op.

Goede voorbereiding en begeleiding verkleinen deze risico’s aanzienlijk. 

Kosteloos ondernemen met een ondernemerscoach 

Het UWV kan voor jou een gespecialiseerde ondernemerscoach inzetten die alles weet van ondernemerschap én van de wet- en regelgeving rondom uitkeringen. De kosten daarvoor komen niet voor jouw rekening. UWV huurt deze expertise voor je in.

Wat doet een ondernemerscoach? 

Een ondernemerscoach begeleidt je van idee naar een werkend eigen bedrijf. Een coach of adviseur helpt je met het opstellen van een ondernemingsplan, ondersteunt je bij het aanvragen van het UWV-akkoord en begeleidt je bij het binnenhalen van je eerste omzet, netwerken en online zichtbaarheid. 

Daarnaast helpt de coach bij de praktische kant: administratie opzetten, je uurtarief bepalen en je eerste klanten vinden. De begeleiding is altijd maatwerk, afgestemd op jouw uitkeringssituatie, beperkingen en tempo.

Hoe regel ik dit met het UWV?

Om kosteloos onder begeleiding te gaan ondernemen dien je eerst bij je UWV-contactpersoon aan te geven dat je wilt re-integreren op de arbeidsmarkt als zelfstandig ondernemer. Vervolgens doorloop je de volgende stappen: 

1. Gesprek met je UWV-contactpersoon: in dit gesprek geef je je motivatie waarom je wilt ondernemen en hoe je dit met succes gaat doen. Het hebben van een zo goed mogelijk doordacht bedrijfsidee is hierbij een vereiste. Je wilt namelijk je contactpersoon goed kunnen informeren en overtuigen waarom je denkt dat het ondernemerschap iets voor jou is. 
2. Goedkeuring: als je contactpersoon op basis van dit gesprek goedkeurt dat je een re-integratietraject naar het ondernemerschap mag volgen, bekijken jullie samen bij welk re-integratiebedrijf, zoals Solvid Ondernemen, je dit traject gaat volgen.
3. Kennismaking: hierna volgt een kennismakingsgesprek met ons of een ander gekozen re-integratiebedrijf. Hebben beide partijen een goed gevoel? Dan start de samenwerking en begin je met het verwezenlijken van je ondernemersdromen!

Samenwerking met Solvid Ondernemen

Uit onderzoek van dr. Martijn Driessen (entrepreneur-scan.com) blijkt dat de slagingskans van startende ondernemers stijgt van ongeveer 50% naar 89% met begeleiding van een coach. 

Solvid Ondernemen is een gespecialiseerde begeleider voor mensen met een UWV-uitkering die willen ondernemen, actief sinds 2003. Solvid biedt maatwerk: de begeleiding is altijd aangepast op jouw uitkeringssituatie en hulpvragen. Een traject starten doe je in 3 stappen:

1. Vraag een gratis adviesgesprek aan via de website van Solvid Ondernemen.
2. Solvid beoordeelt samen met je of een traject mogelijk is via UWV.
3. Bij akkoord van UWV start het traject, zonder kosten voor jou.

Solvid heeft meer dan 10.000 ondernemers begeleid sinds 2003 en voert 700+ trajecten per jaar uit.